Gerenuk (Zürafa Ceylanı), Son derece uzun boynu ve bacaklarıyla bilinen, arka ayakları üzerinde dikilerek beslenen benzersiz bir Afrika antilopudur.
Gerenuk (Litocranius walleri), bilim dünyasında sıradışı adaptasyonlarıyla tanınan, Bovidae familyasına ait büyüleyici bir antilop türüdür. Genellikle "
zürafa ceylanı" olarak anılmasının sebebi, uzun boynu ve nispeten küçük kafasıdır. Fiziksel olarak en çarpıcı özellikleri, alışılagelmiş antiloplardan çok daha ince ve uzun bacakları ile son derece uzun boyunlarıdır. Bu anatomik yapı, onların diğer otoburların erişemediği besin kaynaklarına ulaşmasını sağlar.
Yaşam alanları genellikle Doğu Afrika'nın kurak ve yarı kurak bölgeleridir; Somali, Kenya, Tanzanya ve Etiyopya'da yayılım gösterirler. Yoğun otlaklardan kaçınırlar çünkü uzun boyunları ve bacakları dikenli çalılar arasında hareket etmek için evrimleşmiştir. Akasya ve diğer dikenli bitkilerin yoğun olduğu çalılıkları tercih ederler. Su kaynaklarının son derece kıt olduğu bu bölgelerde hayatta kalabilmek için fizyolojik olarak suya bağımlılıklarını neredeyse tamamen ortadan kaldırmışlardır.
Beslenme alışkanlıkları açısından gerenuklar benzersiz bir teknikerdir. Yüksek dallardaki yapraklara ulaşabilmek için arka ayakları üzerine tamamen dikilirler ve ön bacaklarını ağaç gövdesine yaslarlar. Bu esnada uzun ve esnek boyunlarını yukarı doğru uzatarak, diğer hayvanların erişemediği besinleri yerler. Diyetleri neredeyse tamamen yapraklar, tomurcuklar, çiçekler ve sulu sürgünlerden oluşur. Güçlü dudakları ve uzun, kavrayıcı dilleri sayesinde dikenli dallardan yaprakları ustalıkla sıyırıp alabilirler.
Üreme ve sosyal davranışlar konusunda gerenuklar genellikle küçük aile grupları halinde yaşarlar. Bir erkek ve birkaç dişi ile yavrularından oluşan bu gruplar çok kalabalık değildir. Üreme belirli bir mevsimle sınırlı değildir; yıl boyunca yavru görülebilir. Yaklaşık 7 aylık bir gebelik süresinin ardından genellikle tek bir yavru dünyaya gelir. Anne, yavrusunu ilk haftalarda çalılıkların arasına gizler ve sadece emzirmek için yanına gider. Yavru biraz büyüdüğünde sürüye katılır.
Ekosistemdeki rolleri oldukça kritiktir. Çalı formundaki bitkileri ve ağaç filizlerini yiyerek bitki örtüsünün dengede kalmasına yardımcı olurlar. Aynı zamanda avcılar için önemli bir besin kaynağıdırlar. Leopar,
çita, sırtlan ve vahşi
köpekler gerenukların başlıca düşmanlarıdır. Bu yırtıcılardan kaçmak için hızlarına güvenmek yerine, yoğun çalıların arasında adeta donup kalarak kamufle olmaya çalışırlar.
Sonuç olarak gerenuk, evrimin kurak iklimlere ve zorlu koşullara karşı geliştirdiği en zarif ve özel yanıtlardan biridir. Benzersiz duruşu, su içmeme yeteneği ve yüksek dallara uzanma becerisiyle biyolojik çeşitliliğin en nadide mücevherlerinden biri olarak kabul edilir.
Gerenuklar, kurak Afrika çalılıklarında yaşamak üzere evrimleşmiştir. Vücutları, yedikleri taze yapraklardaki nemi maksimum düzeyde emebilecek ve koruyabilecek şekilde tasarlandığı için ömürleri boyunca hiç su içmeden yaşayabilirler.
Güçlü ve esnek kalça yapısı, uzun arka bacakları sayesinde gerenuklar dengelerini mükemmel bir şekilde sağlayabilir. Ön ayaklarını bir ağaç gövdesine dayayarak uzun süre dik pozisyonda durabilirler.
IUCN kırmızı listesinde "Neredeyse Tehdit Altında (NT)" kategorisindedir. Yaşam alanlarının tarım arazilerine dönüştürülmesi ve aşırı otlatma popülasyonlarını olumsuz etkilemektedir.